Çocukluğumuz’da dinlediğimiz karabasan hikayeleri,geceleri yataklarımızda korku ile kaçımızın uykularını kaçırmıştır? Karabasan nedir? Uyku apnesi mi?,üzerimize çöken görülmeyen bir varlık mı? sorusuna büyüklerimiz musallat der,yeni nesil uyku felci.Peki hangisi bize gerçekliğe yaklaştırıcak ,yazının ilerleyen bölümlerinde hep birlikte çözüme kavuşturucaz.
Gece bir anda uyanıp kımıldayamadığını,sesinin çıkmadığı,hatta yalnız olmadığımız hissine kapıldığımız anlar olmuştur.Uyanıklık ve rüya gel gitleri içinde korkuyla karışık yaşadığımız o an,kendimize geldiğimiz de sorduğumuz soru;ben ne yaşadım oluyor.Bu durumu kısa soru ve cevaplar ile ele alarak devam delim.
Karabasan nedir? Sorusuna en baştan başlayalım.Kısaca söylemek gerekirse,kişi uyanık gibi hissettiği halde vücudunu hareket ettiremez,konuşamaz ve çoğu zaman yoğun bir korku duyar. Gözleri açıktır ya da açık olduğunu sanır ,odayı ve eşyaları görür;çevrenin farkındadır ama bedeni ona itaat etmez.kimsenin onu duymadığını,belki de ölüm anını yaşadığını zanneder. Aslında bu durum, kasların geçici olarak devre dışı kalmasından ve nefesimizi fazla idrak etmemizden kaynaklanır.
Ama bu durum yaşayan kişi için hiç mantıklı gelmez,hatta korku filmi sahnesi gibi hatırlar ve diğer gecelerde de uykuya geçişi zorlaştırır.Peki karabasan nedir uyku felci mi? Evet, tıbbi olarak bakıldığında uyku felci olarak geçer. Yaşanılan olayın arkasında doğaüstü varlık değil de, beynimizin uyku-uyanıklık arasındaki yaşadığı bir zamanlama sorunudur. Uyku felci nedir? diye soranlara verilecek cevap şudur: Derin uyku sırasında vücudun kasları bilinçli olarak gevşer, hatta geçici olarak kitler. Bu uyku sırasında bir nevi güvenlik sistemidir. Ama bazen beyin uyanır, beden biraz geride kalır. İşte o an bu garip deneyim ortaya çıkmaktadır.
Karabasan Neden Olur?
Karabasan nedir ve neden olur? Bunu tek bir sebep ile açıklamak zor, bazı durumlar bu deneyimi yaşama ihtimalini güçlendirmektedir. En bariz nedeni üzgün hissetmek, kaygılı bir ruh hali ile geceyi geçirmek, beynin uyku düzenini bozabilir. Bir de uyku pozisyonu meselesi var.
Özellikle sırt üstü yatan kişilerde bu durumun daha sık görüldüğünün söyleyen araştırmalarım mevcut. Bu pozisyon, hem nefesi hem de vücudun gevşeme şeklini etkileyebiliyor. Burada tekrar karabasan nedir? sorusuna dönüyor, anlayamadığımız ve en çok da korktuğumuz bu döngünün açılımını yapmak, tekrarını engellemek için cevaplar aramaktayız.
Bu durumu yaşayanların anlattıkları şaşırtıcı derecede benzerdir. En yaygın hali, hareket edememek ve sesinin duyulmaması ‘’karabasan belirtileri’’ arasında yer almaktadır. ‘’Gece hareket edememe sebebi’’ halk arasında karabasan bastı olarak bilinse de bilimsel nedeni uyku felci olarak bilinmekte, ama bu veriler ışığında bile insan yaşadığı bu deneyimden korkmakta ve mantık dışı kalmaktadır.
Karabasan nedir? Sorusuna ‘Ledün ilminde’ (Derin İslam ) farklı bir şekilde ele alır. Ledün ilminde karabasan olayı; Ruh beden uyku halinde iken farklı alemleri keşfe çıkmaktadır ve bazen beden erken uyanır ve ruh bedene girmekte geç kalır. İşte bu durumda yaşanan karmaşık olayı ruh seyahati olarak İfade ederler. Uykuda üzerine ağırlık çökmesi hissini açıklayamayan insanlar İslam ehlerine korku ve yaşadıkları deneyimleri aktarmaları sonucu, yukarıdaki açıklamalar ile anlatmaya çalışmışlardır.
Bu durum herkes tarafından hemen kabul edilip, mantıklı gelmeyebilir; herkes kendi için bir açıklama arıyor. Bazı şeyler zamanla sıfırlanmıyor ve ya tam olarak insana tatmin edici bir şekilde yakın bir hal almıyor.
İlginizi Çekebilir: En Garip Alerjiler Nelerdir? Duyanları Şaşırtan 10 Örnek!
‘Karabasan neden olur’ gece yatmadan önce başlayan huzursuzluk,gergin bir ruh hali ve uykuya zor dalma gibi sıkıntılı gece bir nevi gece bizi zorlayacak olmanın bir alarmıdır aslında.
Karabasan nedir nasıl geçer? Uykudan uyandıktan sonra, yaşanılan kısmi felç halinden farkındalık ile kısa sürede atlabiliriz. Panik ,korku durumumuzu dengede tutar ve sakin kalırsak bir kaç dakika içinde geçtiğini anlarız. Tabiki yaşanılan o anlar hele ki ilk kez yaşanılıyorsa korku daha baskın bir hal alır, kontrol altına alamayabiliriz. İlk kez bu deneyimi yaşayan insanlar bunu daha iyi anlayabilmek için teknoloji sayesinde arama motorun sarılır ve karabasan nedir? sorusunu aratırlar. Cevap genelde mucizevi bir formül değil, daha çok yaşam tarzı ilgili küçük ama etkili değişiklikler oluyor.
Karabasa’nın Dini ve Manevi Yönü
Karabasan nedir? Sorusuna maneviyat dünyasından bakmaya çalışırsak; karabasan, yüzyıllardır insanların anlam vermeye çalıştığı, korkutucu ve unutulması zor bir deneyimdir. Bu deneyimi yaşayan pek çok insan, bunun sadece fiziksel ve bilinç durumu olmadığını, aynı zamanda dini bir boyutu olduğunu düşünür.
Eski insanlarda karabasan deneyimi, şeytanın veya cinlerin rahatsız etmesi şeklinde yorumlanmıştı. Halk arasında ‘karabasan bastı’ ifadesinin kullanımı bunun göstergesidir.
Çünkü karabasan sırasında hissedilen korku, baskı ve çaresizlik hissi, insana yalnız olmadığını, sanki görünmeyen bir varlık tarafından rahatsız ediliyor olarak düşündürmüştür. Bu his doğal olarak manevi bir açıklama arayışına sürüklemiştir. Dönemin İslam uzmanları bu arayı içindeki insanlara konu ile ilgili tavsiye ve dualarda bulunmuş, hatta ‘mıska’ tarzı insanı kötü varlıklardan koruduğuna inandıkları işlemler yapmışlardır.
Ancak verdikleri dualardan başka da şunu da kabul ederler: İnsan manevi olarak zayıf hissettiği,korku ve kaygılarla dolu olduğu, ibadetlerden uzak kaldıkları zamanlarda bu tür deneyimlere açık hale gelmektedirler.
Manevi yönden sorarsak ‘’karabasan nedir?’’ insana bir uyarı gibi de yorumlanabilir. Kişinin ruhen yorgun olduğunu, korkularının ve evhamlarının çoğaldığını, gündelik hayattan koptuğunun bir işareti olarak yorumlanır.
İlginizi Çekebilir: Mitoloji Nedir? Tanımı, Kökeni, Tanrıları ve Efsaneleriyle Kapsamlı Rehber
Bu yüzden bazı âlimler, karabasanı sadece korkulacak bir şey değil, insanın kendine dönmesi, iç huzurunu ve Allah’la bağını güçlendirmesi için bir vesile olarak görür. Dua etmek hem insana psikolojik olarak güç verir ve insanın kaygılarından uzaklaşmasına yardımcı olur, bu şekilde yapan insanların geceleri karabasan deneyimleri azalmış, gündüzleri de maneviyat anlamında daha dingin hissetmişlerdir.
İnsanlar açıklayamadıkları şeyleri eskiden beri ‘karanlığa’ yorarlar. Karanlık olan karabasandır ve karabasan bir varlıktır der tüm deneyimlerini varlık üzerine yorar, ve kurtulmayı dinsel formüller ile mümkün görürler.
Karabasan Neden Gece Ortaya Çıkar?
İnsan en savunmasız halini gece uykuda yaşar. Zihin yarı kapalı, beden gevşektir. Etrafında olan bitene müdahale edemez bir hal içine girer, Uykuya daldığını anlayamaz ve ansızın uykudan uyanır ve olan biteni idrak edemez. Ne zaman uyumuş ve nasıl bu karabasan kabusu başlamıştır?
Karabasan tanımı uykunun kaynağıdır, her iki açıdan bakılırsa dini ve bilimsel açıdan, karabasan deneyimi; ürkütücüdür.
Karabasan Nedir? Karabasan ortaya çıkması için uykuda olmamız gerekir, gece olmasının nedeni ise derin uyku moduna gece saatlerinde geçilir ve uyku halinden gerçek dünyaya dönmemiz bir kaç dakika ve ya saniye sürebilmektedir. Bilimsel adı ‘uyku felci’, halk arasındaki adı ‘Karabasan’ olan deneyimin inançlara göre yaklaşımı da değişkenlik gösterir. Yaşanan olayın ardından dinsel olarak algılayan insan hemen duaya sarılır, bilimsel yaklaşan insan ise; küçük bir şokun ardından tekrar uykuya dalmakta zorlanmaz.
Karabasanın yaşantımız üzerine etkisi: Karabasan yaşayan her insan bunu bir şekilde hayatının merkezine koymakta ve bu konu hakkında günlerce kafa yormaktadır. Bu durum günlük hayatı etkiler ve kişi giderek kötü bir ruh haline bürünür.
Yaşanılan deneyim kişide psikolojik bazı durumlar yaratır, geceler korkuyla beklenir,uyku kabus haline gelir. Uyku düzeni bozulunca iş hayatı sekteye uğrar ve sanrılar başlar, gerçek kabus başlar hayatı her an karabasan olarak geçirmeye başlar insan.
Ne yaşanırsa yaşansın, gerçek hayatta bir açıklaması vardır, karabasan sanıldığı gibi gizemli bir şey olmak zorunda değildir. Evet büyüklerimiz yaşanılan olayın hala dünyevi nedenlerden olmadığına inansalarda gerçek her zaman açık olmayabilir. Kendimizi inandırmak bizim elimizde, neye inanacağımızı seçebilir etrafımızda bunu ilk kez yaşayanlara destek olabiliriz.
Tasavvuf ‘da karabasan nedir? Tasavvuf kaynaklarında insanın yaşadığı korku ve sıkıntıların, iç dünyasıyla bağlantılı olduğu sıkça vurgulanır. örneğin Mevlana Celalettin-Rumi, insanın kendi karanlığı yüzleşme huzura kavuşamayacağını anlatır.
Bu bakışa göre karabasan,bazen insanın bastırdığı ve sakladığı endişelerin bir yansımasıdır.İbni Arabi ise insanın gördüğü ve yaşadığı pek çok şeyin, kendi idrakinin ve iç halının aynısı olduğunu söyler. Yani kişi uykuda bir baskı ve ağırlık hissediyorsa,tasavvufi yoruma göre bu, ruhsal yüklerin bir sembolü olabilir.
Tasavvufi anlayışa göre amaç sadece korkuyu bastırmak değil, kalbî sakinleştirmek ve iç dengeyi kurmaktır.
Bunun için:
Düzenli dua ve zikir ile zihni sakinleştirmek
Günlük hayatta stres ve kaygıyı azaltmak
Kalbi meşgul eden meseleleri çözmeye niyet etmek
Manevi olarak insanı rahatlatan alışkanlara yönelmek
Kalp sakinleştikçe,zihin toparlandıkça ve manevi denge güçlendikçe,bu tür deneyimlerin de genelde hafiflediği ifade edilir.
Karabasan Nedir Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İnsana karabasan niye gelir?
Genellikle stres,uykusuzluk,düzensiz uyku ve yorgunluk gibi nedenlerle ortaya çıkar.
Karabasan kimlere musallat olur?
Karabasan nedir? Özellikle uyku düzeni bozuk olanlara, yoğun stres ve kötü ruh hali durumu yaşayanlarda görülür.
Karabasan niye görülür?
Çünkü beyin uyarınca hala rüya durumunun etkisinde kalabilir gerçek ile rüya karışabilir.
Karabasan nedir ve neden olur?
Uyku ile uyanıklık arasındaki an, beynin uyanıp vücudun kısa süreliğine hareketsiz kalması sonucu ortaya çıkan bir durumdur.
Karabasan kaç dakika sürer?
Genellikle bir kaç saniye ile bir kaç dakika arasında sürmektedir.
Karabasan nasıl geçer ve tekrarları mı?
Sakin kalmak, yardımcı olabilir.Düzenli uyku ve stres ile başa çıkmayı öğrenirsek sıklığı azalabilir. Bazı huzursuz hissettiğimiz dönemlerimizde tekrarlayabilir.
Karabasan niye gelir dini?
Karasaban’ın dini boyutu ile yorumlayan atalarımız,bunun gece dua etmeden yatınca, üstümüze çöken kötücül bir varlık olduğuna ve dualar ile gideceğine inanmaktadırlar.
Bizi sosyal medyadan takip etmeyi unutmayın!
Tiktok: Bilgatotiktokta
Instagram: Bilgatocom
Facebook: Bilgato
Twitter (X): BilgatoX
Yorum Yap :)